J. P. Donleavy’den Zencefil Adam – Ekrem Özgiray

İrlanda asıllı Amerikalı yazar James Patrick Donleavy’nin, ilk baskısı 1955 yılında yapılmış, basıldığı andan itibaren oldukça eleştirilmiş ve yüksek satış rakamlarına ulaşmış eseri Zencefil Adam. Kitabın basım süreci hakkında ilginç bir hikâye ise yazarın yayımcısı ile girdiği mücadeleyi kazandıktan sonra yayımlayabilmiş olması. Hatta bu konu üzerine yazdığı “Zencefil Adam’ın Tarihi” isimli makalesi de mevcut. Üstelik aşırı müstehcen olduğu için İrlanda ve Amerika’da yasaklamıştır.

Eserin içeriğine bakacak olursak, ana karakterimiz Sebastian Dangerfield’in hayatını anlatan bir otobiyografi diyebiliriz. Karakterimiz, çapkın, alkolik ve serserinin teki. Hayatta hiçbir şeyi umursamayan ve ahlaki olarak hiçbir değeri bulunmayan bir Amerikalı. Üstelik evli ve çocuklu ve babasının mirasına konmak için ölmesini bekleyen bir hukuk öğrencisi. Tabi ilerleyen sayfalar gösterecek ki işler pekte onun istediği gibi olmayacak.

Kitabın konusundan ziyade yazıldığı tarz benim daha çok dikkatimi çekti diyebilirim. Çünkü aynı paragrafta bile konuşanın değiştiğine ilk defa bu kitapta şahit oldum. Üstelik cümleler yalın ve kısa kısa. Ve bu durum okuyucuyu biraz yormakta. Aşağıdaki alıntı ne demek istediğimi daha iyi anlatacaktır.

Gelsene. Hafta sonu bende kal. Yemek adına pek bir şey yok ama olanı bölüşürüz işte.
Yani hiçbir şeyi.

Kitap savaş sonrası İrlandayı anlatmakta oldukça başarılı hatta oturduğunuz yerden sizi alıp o yer ve zamana götürüyor diyebilirim. Ama bir eksiklik var: Ben kitabın başarısını esere değil de daha çok yazara bağlıyorum. Çünkü kitapta ince espriler istemsizce gülmenize ve kitaba daha da bağlanmanıza neden oluyor. Ayrıca yazarın 14 yaşında ateist olduğu açıklaması ki bu yaklaşık 1940 yılı yapar o tarihlerde ses getirdiğini söyleyebiliriz.

Türkiye’de ilk olarak Yapı Kredi Yayınları tarafından 2006 yılında basılan kitap sanırım fazla talep olmadığı için 2018 yılına kadar basılmadı. İkinci baskısını ise geçtiğimiz yıl yaptı. O tarihe kadar bulunması zor bir kitap olan Zencefil Adam yeni baskısıyla kolayca elde edilebilir.

Farklı bir roman deneyimi yaşamak isteyen okurların bu kitaba bir şans vermelerini dilerim. Pişman olmayacaklardır.

Zencefil Adam – James Patrick Donleavy
Yapı Kredi Yayınları
Çeviri – Kıvanç Güney
340 Sayfa

"Kitapları seviyor musunuz öyleyse hayatınız boyunca mutlu olacaksınız demektir." ekrem.ozgiray@gmail.com