Sevme Sanatı – Erich Fromm

Bugünkü kitap yolculuğumuz Erich Fromm’un Sevme Sanatı’na.
“Bu kitabı okuyarak sevme sanatına ilişkin hazır bilgiler edinmek isteyenler düş kırıklığına uğrayacaklardır.” önsözüne böyle başlar Fromm.

Sevme Sanatı 4 bölümden oluşuyor:

1. Bölüm: Sevmek bir sanat mıdır?
2. Bölüm: Sevgi kuramı
3. Bölüm: Sevgi ve çağdaş batı toplumunda sevginin yozlaştırılması
4. Bölüm: Sevginin uygulanması

Sevmek bir sanat mıdır? Sorunun cevabını Erich Fromm çoktan vermiş. Evet, sevmek yaşamak gibi bir sanattır.

Fromm’a göre sevginin önemsiz olduğunu düşünen yoktur. Sevginin açlığını çeker, sinemalarda mutlu ya da mutsuz aşk hikâyeleri izler, yüzlerce niteliksiz aşk şarkıları dinleriz. Buna rağmen pek azımız sevgiye ilişkin bir şeyler öğrenmenin gerekli olduğunu düşünürüz.

İnsanlar sevgiye çok önem vermelerine rağmen sevginin öğrenilecek bir şey olduğunu düşünemezler. Bunun üç nedeni vardır:

– Kişi sevgiyi kendi sevebilme gücünden çok başkası tarafından sevilme olarak görmektedir. Fromm’a göre ise esas olan sevmektir.
– İnsanlar sevmenin kolay olduğunu, fakat sevecek ya da sevilecek doğru nesneyi bulmanın güç olduğunu düşünürler.
– Çağdaş Batı insanı aşık olma gibi geçici bir duyguyla sevgi içinde olma gibi uzun süreli birlikteliği karıştırır.
Sevgi Kuramı bölümünde sevginin ne olduğuna ve sevmenin doğasının tarih boyunca nasıl gelişim gösterdiğine de değinir. Sevgi kuramını incelerken Mevlana’nın “Sevgi şifadır. Sevgi güçtür. Sevgi değişimin mührüdür.” sözü sevginin özünü belirtmektedir.

Birini anlamak, hayatının sırrını çözmek için çoğu zaman yanlış yolu seçeriz. Onu kırarız. Tıpkı bir çocuğun kelebeği tanımaya çalışırken kanatlarını koparması gibi. Oysa sırrı öğrenmenin Fromm’a göre bir diğer yolu sevgidir.

Kişi sadece bir tek insanı sever ve onun dışındaki tüm çevresine kaygısız kalırsa, onun sevgisi sevgi değildir. Ya alabildiğine bir bencilliktir ya da ortak yaşam birliğidir. Ben birisini seviyorsam, herkesi seviyorumdur, dünyayı yaşamayı seviyorumdur. O’na göre 5 tür sevgi vardır: Kardeşlik sevgisi, Anne sevgisi, Cinsel sevgi, Kendini sevme, Tanrı sevgisi.

Bana göre kitabın en önemli kısmı son bölümü, sevginin uygulanması. Ve sanırım hayatta da en zorlandığımız kısım. Günlük hayatta hepimiz az çok sevgi hakkında bir şeyler söyleriz. Sıra bunları hayata geçirmeye geldiğinde zorlanırız. Erich Fromm bunun için okurlarına hazır bir reçete vermiyor. Sevmek, kişinin salt kendisi için ve tek başına edinebileceği bir deneyimdir. Yine de bu sanatı öğrenmek isteyenler için son bölümünde bize ipuçları veriyor.

Sevme eyleminin marangozluk, doktorluk gibi bir sanat olduğunu söyleyen Fromm, her sanatta olduğu gibi sanatın uygulanmasındaki koşullardan bahseder. Disiplin, yoğunlaşmak, sabır ve eksiksiz ilgi.

Sevmek üzerine ne kadar yazı yazarsak yazalım yine de onu anlatmakta eksik kalacağız. Ne kadar çok şey bilsek de bunları hayatımıza geçirmediğimiz sürece etkili olacağını düşünmüyorum. Sevmenin doğasını anlamak ve bu sanatı uygulamak için bize bir kapı aralayan Sevme Sanatı, bu sanatı öğrenmek isteyenler için bir başlangıç olabilir.

  • Erich Fromm – Sevme Sanatı
  • Say Yayınları
  • 126 Sayfa
  • Çeviren: Işıtan Gündüz